مجله اینترنتی دوستان مجله خبری و سبک زندگی
روغن کبد ماهی در پیشگیری از بیماریهای قلبی عروقی، سکته، دمانس و اسکیزوفرنی به کار میرود. اسیدهای چرب امگا- ۳ برای حفظ سلامت مغز، قلب، مفاصل، دستگاه گوارشی و بسیاری از اندامها مفید هستند. در کودکان، به دلیل سطح بالای ویتامین D در روغن کبد ماهی کاد برای جلوگیری از نرمی استخوانها و سایر علائم کمبود ویتامین مصرف میشود.
روغن کبد ماهی منبع غنی از اسیدهای چرب امگا – ۳ (ω-۳) شامل ایکوزاپنتانوئیک اسید (EPA) و دوکوزاهگزانوئیک اسید (DHA) بوده که جزء اسیدهای چرب ضروری میباشند. EPA و DHA در بدن به یکسری ترکیبات فعال شیمیایی به نام ایکوزانوئیدها تبدیل میشوند که در بسیاری از واکنشهای بیولوژیکی بدن نقش دارند:
این ماده خاصیت ضد التهابی داشته و مانع آزاد شدن ترکیباتی میگردد که در انعقاد پلاکتها و انقباض عروق نقش دارند و در نتیجه از خطر بروز سکته میکاهند. روغن ماهی میتوانند از بروز یا پیشرفت دمانس، اسکیزوفرنی، افسردگی و رشد و تکامل مغزی نیز مؤثر باشد.
فایده دیگر روغن کبد ماهی مربوط به ویتامین E موجود در آن است. ویتامین E یک آنتی اکسیدان قوی است و بدن را از آسیب رادیکالهای آزاد حفظ میکند. همچنین به فرایند اسیدهای چرب در بدن کمک میکند و سلامت موها و پوست را افزایش میدهد.
بهترین و مهمترین منبع تامین اسیدهای چرب امگا- 3، ماهی است که در انواع چرب آن بیشتر است.
دو نوع اسید چرب امگا- 3 وجود دارد که برای حفظ سلامتی انسان ضروریاند:
الف) دو کوزاهگزنوئیک اسید یا (DHA).
ب) ایکوزا پنتانوئیک اسید یا (EPA).
بدن میتواند سایر اسیدهای چرب امگا- 3 مانند آلفا لینولینک اسید یا (ALA) را به DHA و EPA تبدیل کند، اما این فرآیند، کافی نیست. کارشناسان معتقدند برای دستیابی به فواید DHA و EPA باید مقدار خیلی زیادی ALA مصرف نمود.
روغن تخم کتان دارای اسید چرب ALA است و بعضی افراد معتقدند، این روغن همان فواید روغن کبد ماهی را دارد، بدون اینکه ضرری برای بدن داشته باشد. اما این موضوع جای بحث دارد، زیرا معلوم نیست که ALA دقیقا همان فواید DHA و EPA را داشته باشد.
خطرات روغن کبد ماهی
روغن کبد ماهی دارای مقدار زیادی ویتامینهای A و D است. همچنین امکان دارد حاوی مواد مضری مثل جیوه و آفتکش باشد.
مصرف مقادیر کافی ویتامینهای A و D برای حفظ سلامتی بدن ضروری است، ولی مصرف مقادیر بیش از حد آنها مضر است.
ویتامین D به مقدار کافی در غذاهای طبیعی وجود ندارد، ولی بسیاری از غذاهای فرآیند شده و کارخانهای به طور مصنوعی با ویتامینD غنی شدهاند.
قبلا فواید روغن کبد ماهی را مربوط به ویتامینهای A و D موجود در آن میدانستند. ولی این موضوع قبل از شناخت اسیدهای چرب امگا- 3 و غنی سازی مواد غذایی با ویتامین و املاح بود.
* ویتامین D:
مقدار مورد نیاز ویتامین D برای افراد کمتر از 50 سال سن و کودکان، 200 واحد در روز است. ولی افراد بالای 50 سال باید بیشتر دریافت کنند.
برای مردان بالای 50 سال، 400 واحد در روز و برای زنان بالای 50 سال، 600 واحد در روز است.
برای اینکه بدن بتواند کلسیم را مورد استفاده قرار دهد، نیاز به ویتامین D دارد، لذا این ویتامین در جلوگیری از پوکی استخوان و حفظ سلامت آنها موثر است.
اما هر قاشق مرباخوری روغن کبد ماهی، دارای 4000 تا 5000 واحد ویتامین D است که خیلی بیشتر از مقدار مورد نیاز افراد در روز است.
* ویتامین A:
بیشترین حد مجاز مصرفی ویتامین A ، برای یک مرد 25 ساله 10000 واحد بینالمللی است. خانمها باید کمتر از نصف این مقدار را مصرف کنند. خانمهای باردار نباید مکملهای حاوی ویتامین A را مصرف کنند، زیرا خطر بروز نقایص مادرزادی در نوزاد وجود دارد.
یک قاشق روغن ماهی
از آنجایی که ویتامین A برای رشد جنین و حفظ سلامت او لازم است، لذا در سلولهای چربی ذخیره میشود و نیاز به مصرف اضافی آن از طریق مکمل نیست.
همچنین مصرف بین از حد ویتامین A باعث پوکی استخوان میشود.
هر قاشق مرباخوری روغن کبد ماهی حاوی 4000 تا 5000 واحد بینالمللی ویتامین A است.
اگر این مقدار به مقدار ویتامین A که از طریق مصرف سایر مکملها و غذا به بدن میرسد، اضافه شود، فرد را در معرض خطر مصرف بیش از حد مجاز ویتامین A و مسمومیت ناشی از آن قرار میدهد.
در حالی که فایده مصرف روغن کبد ماهی به دلیل اسیدهای چرب امگا- 3 موجود در آن گفته شده است، ولی عوارض مصرف بیش از حد ویتامین A که این فواید را از بین میبرد، هنوز گفته نشده است.
مکمل بهتر برای تامین ویتامین A، مکمل بتاکاروتن و سایر کاروتنوئیدهاست. کاروتنوئیدها در بدن تبدیل به ویتامین A میشوند و عوارض بدی ندارند. تنها عارضه مصرف بین از حد کاروتنوئیدها، زرد شدن رنگ پوست بدن است که «کاروتنوزیس» نام دارد. این عارضه هیچ خطری برای بدن ندارد و فقط از ظاهری برای فرد خوشایند نیست.