مجله اینترنتی دوستان مجله خبری و سبک زندگی
مجله انلاین دوستان : سهام عدالت یکی ازطرحهای نیمه جان دولت احمدینژاد است که اگرچه در آن سالها برای حمایت از اقشار آسیب پذیر و تامین درآمد آنها طرح شد ولی اکنون که ۱۰سال از اجرایی شدن این طرح میگذرد نه تنها درآمدی به جیب دهکهای پایین جامعه نرفته است بلکه این طرح خود یکی از منابع درآمدی دولتیها شده است.
هدف اولیه این طرح توزیع سهام شرکتهای دولتی در میان اقشار کم بضاعت جامعه بوده است تا نه تنها مردم خود مالکیت واحدهای تولیدی را به دست گیرند بلکه مالکیت دولت نیز کاهش پیدا کند. اما در حالی که سالها از واگذاری سهام عدالت به اقشار مردم میگذرد متاسفانه خود مردم هیچ دخالتی در اداره سهمهایشان ندارند و فقط هر از چندگاهی خبر آزادسازی این سهم از طریق بورس شنیده میشود. این درحالی است که سهام عدالت به عنوان بزرگترین ارزش سبد سهام در بورس شناخته شده و ارزش آن حدود ۹۶ هزار میلیارد تومان است.
ساختار اقتصادی در کشور ما سالهاست از دولتی بودن رنج میبرد و سهام عدالت برای واگذاری بخشی از این ساختارها به بخش خصوصی و بازی دادن خصوصیها طرح شد، ولی نتیجه آن شد که بخش خصوصی بازی خورد، زیرا خریداران سهام عدالت عمدتا از شرکتهای پتروشیمی، پالایشگاهی، بانکها، بیمهها، صنایع معدنی، آلومینیوم، مس، فولاد و… بودند و این نوع شرکتها در کشور ایران عمدتا دولتی هستند یا زیرنظر نهادهای موسوم به شبهدولتی اداره میشوند.
در حال حاضر سهام عدالت یکی از معضلات اساسی ۶۱ بنگاه اقتصادی شده است، زیرا ۲۰ درصد سهام آنها در اختیار دولت است و۲۰ درصد هم تحت عنوان سهام عدالت تحت نظارت دولت است و مدیریت آن کاملا بستگی به نظر دولت دارد. در شرایطی که سهام عدالت بالاترین سهم را از نظر ارزش خصوصیسازی در اختیار دارد هنوز اصالت این نوع از سهام مشخص نیست. زمانی که احمدینژاد اعلام کرد بیایید ثبت نام کنید و سهم خود را از عدالت بخرید، مشخص نبود خریداران، سهامدار کدام بنگاه میشوند. نتیجه آن شد که به گفته محمدرضا پورابراهیمی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، ۹۶هزار میلیارد تومان ارزش سهام عدالت در دستان یک مافیای ۲۵۰ نفری قرار گرفت.
واریز ۱۴۵هزار میلیارد اقساطسهامعدالت
در شرایط فعلی ۱۴۵ هزار میلیارد ریال اقساط سهام عدالت به خزانه دولت واریز شده است، ولی هنوز تکلیف خرید و فروش این سهام توسط دولت مشخص نشده است. مبالغ واریزی به حساب خزانه بابت اقساط از سال ۸۵ تا پایان مرداد امسال ۱۴۵هزار و ۱۵۷ میلیارد ریال عنوان شده است که از این میزان مبلغ ۲۳۰ میلیارد ریال مربوط به سال ۸۷، مبلغ ۳۰۱۱میلیارد ریال مربوط به سال ۸۸، مبلغ ۴۴۱۹میلیارد ریال مربوط به سال ۸۹، مبلغ ۱۶هزار و ۳۷۳ میلیارد ریال مربوط به سال ۹۰، مبلغ ۲۴هزار و ۴۷۴ میلیارد ریال مربوط به سال ۹۱، مبلغ ۴۲هزار و ۵۴۸ میلیاد ریال مربوط به سال ۹۲، مبلغ ۳۶هزار و ۶۸۳ میلیارد ریال مربوط به سال ۹۳ و مبلغ ۱۷هزار و ۴۴۰ میلیارد ریال مربوط به پنج ماه گذشته است.
همچنین مبالغ پرداختی به مشمولان طرح سهام عدالت از سال ۸۵ تا پایان مرداد امسال نیز حکایت از واگذاری ۱۳ هزار و ۸۴۰ میلیارد ریال دارد که تنها در سه سال ۸۵، ۸۶ و ۸۷ بهترتیب ۱۷۳۹ میلیارد ریال، ۱۱ هزار و ۷۸۸ میلیارد ریال و ۳۱۳میلیارد ریال برآورد میشود. درهمین رابطه رئیس سازمان خصوصیسازی در گفتوگو با تسنیم با بیان اینکه سهام عدالت از سال ۸۵ بهمدت ۱۰ سال به مشمولان داده شده است، گفت: با اتمام این مهلت پیشبینی ما این است که در نیمه اول سال ۹۶ عملا این سهام آزاد و واگذار میشود. علی اشرف پوری حسینی افزود: از سال ۸۵ سهام ۶۱ شرکت دولتی به ۴۷ میلیون نفر به عنوان سهام عدالت واگذار شده است و از همان سال مقرر شد یکمیلیون تومان بهازای سهم واگذاری از محل سود پرداخت شود.
سهام عدالت از کجا آمد؟
توزیع سهام شرکتهای دولتی در میان جامعه و بهویژه اقشار کم بضاعت در اواخر دوره دوم ریاستجمهوری رئیس دولت اصلاحات مطرح شد اما اوج طرح این موضوع در زمان انتخابات ریاستجمهوری دوره نهم بود که دستاویز رقبای مختلف برای کسب رای بیشتر شده بود. در نهایت در دولت احمدینژاد اجرای طرح سهام عدالت جدی شد اما این طرح نیز مانند بسیاری از طرحهای دیگر در این دولت بدون در نظر گرفتن نظر کارشناسان و به دور از هرگونه ملاحظه زمانی و مکانی با سرعت اجرایی شد. آییننامه اجرایی افزایش ثروت خانوارهای ایرانی از طریق گسترش سهم بخش تعاون براساس توزیع سهام عدالت در تاریخ ۹/۱۱/۸۴ و پس از اصلاح متن اولیه که خود در ۲۳/۸/۸۴ مصوب هیات وزیران شده بود، به تصویب دولت رسید.
تصویب اساسنامه شرکت کارگزاری سهام عدالت در همان روز نشان از عزم دولت احمدینژاد درعملی ساختن این پروژه داشت و سهام مزبور پیش از آغاز سال ۸۵ مطابق ماده ۷ آییننامه اجرایی پیش گفته، در چهار استان به تعدادی از مشمولان طرح اعطا شد. در نهایت در انتخابات سال ۸۸ پرداخت سود سهام عدالت مسالهای شد که به اجرایی شدن این طرح بیشتر رنگ و بوی سیاسی داد. به گفته مقامات مسئول تا پایان سال ۸۸، برای ۴۱ میلیون نفر دعوتنامه سهام عدالت ارسال شد که از این میان ۳۷ میلیون نفر برای دریافت سهام به شرکتهای سرمایهگذاری مراجعه و ثبتنام کردهاند. در همان روزها بود که مقداری سهام بین واجدان شرایط توزیع شد.
بعد از آن اما در زمان انتخابات دهم ریاستجمهوری، حرف و حدیثهای زیادی درباره توزیع انتخاباتی سهام عدالت رسانهای شد. حرف و حدیثهایی که آن روزها تکذیب میشد اما با گذشت نزدیک به ۴ سال، سرانجام علی لاریجانی، رئیس مجلس هشتم هم به انتقاد از روند سهام عدالت پرداخت و بسیاری از نمایندگان مجلس نیز شایعات درباره توزیع این سهام را تایید کردهاند. شهریورماه سال ۹۰ نیز رئیس کانون بازنشستگان و مستمری بگیران صندوق تامین اجتماعی از سرنوشت نامعلوم سهام عدالت بازنشستگان خبر داد و اعلام کرد: طی چهارسال گذشته فقط یکبار سود سهام عدالت به بازنشستگان پرداخت شده است.
سرنوشت سهام عدالت در دولت یازدهم
وزیر اقتصاد و دارایی در حاشیه بیست و ششمین همایش بانکداری اسلامی درباره جزییات لایحه سهام عدالت گفته بود: در بحث کارشناسی و مفصل با حضور کارشناسان بازار سرمایه، نمایندگان مجلس و دستگاههای اجرایی مشکلاتی که سهام عدالت در حوزههای مختلف با آن مواجه است،
از افراد مشمول سهام عدالت گرفته تا سبد سهام واگذار شده، نحوه ساماندهی و مدیریت و شیوه آزادسازی سهام عدالت بررسی شده است و سعی شده یک بسته سیاستی برای رفع همه این چالشها و تامین دو هدف عمده ما طراحی شود؛ هدف اول این است که اقتصاد به صورت مردمی اداره شود و عامه مردم در مدیریت و مالکیت بنگاههای اقتصادی نقش داشته باشند و هدف دوم این است که شرکتهای بزرگ به صورت کارآمد مدیریت شوند.
علی طیب نیا افزوده بود: این بسته سیاستی با توجه به این دو هدف و در جهت رفع چالشهای موجود سهام عدالت طراحی شده و بخشی از آن مستلزم ارائه لایحه به مجلس است که از قبل این لایحه آمده شده و در کمیسیون اقتصادی دولت هم به تصویب رسیده و به زودی به مجلس ارائه خواهد شد. همچنین اسماعیل جلیلی، سخنگوی کمیسیون ویژه حمایت از تولید ملی و نظارت بر اجرای سیاستهای کلی اصل ۴۴ قانون اساسی، به تازگی از بررسی آزادسازی معاملات سهام عدالت در جلسه این کمیسیون در اواخر هفته جاری خبر داده و گفته است: طی هفته جاری کمیسیون ویژه حمایت از تولید ملی به بررسی آزادسازی معاملات سهام عدالت میپردازد.
این کمیسیون اواخر هفته جاری برای بررسی معاملات سهام عدالت در راستای مشخص کردن حدود واگذاری شرکتهای دولتی تشکیل جلسه میدهد. درحالی که ۳۶ هزار میلیارد تومان از سهام عدالت متعلق به دولت و ۶۰ هزار میلیارد تومان متعلق به مردم است، انتظار میرود با اجرای طرح آزادسازی سهام عدالت دولت بتواند با فروش سهم خود تا حدودی کمبود بودجه خود را جبران کند زیرا از این طریق منابع جدیدی برای دولت ایجاد میشود.
قیمت پیش بینی شده برای هر برگه سهام عدالت چیزی در حدود یک تا یک و نیم میلیون تومان است. هرچند هنوز برنامه روشنی از سوی دولت برای آزادسازی خرید و فروش سهام عدالت مطرح نشده است اما بارها مسئولان مربوطه اعلام کردهاند که در شرایط فعلی سهم عدالتشان را نزد خود نگه دارند و اقدامی برای خرید و فروش آن نکنند تا تکلیف همهچیز مشخص شود.