مجله اینترنتی دوستان مجله خبری و سبک زندگی
طی چند ماه اخیر كه دنیا درگیر كابوس بیماری كووید-19 شده است، افكار عمومی مردم و سلامت روانشان نیز درگیر اخبار و اطلاعات نادرست و ضد و نقیض فراوان در شبكههای مجازی شده است. از آنجا كه این ویروس و تظاهراتش با دیگر بیماریهای ویروسی شایع زیر گروه آنفلوآنزا متفاوت است، ارائه اطلاعات دقیق و مستند درباره آن نیاز به زمان بیشتری دارد. با این حال همچنان موج جدید نگرانیها با انتشار هر خبر ناگوار و ترسناك جدید درباره كرونا، ذهنهای بسیاری را آلوده میكند. در تازهترین اخبار نگرانكننده انتشاریافته نیز آمده است كه حدود ۴۵ درصد افرادی كه به این بیماری مبتلا میشوند، بدون علائم هستند. درحالی كه نهتنها امكان انتقال بیماری را برای مدت بیش از ۱۴ روز دارند بلكه خود نیز در معرض آسیبهای شدید ریوی ناشی از بیماری قرار دارند. با توجه به تداوم انتشار چنین اخباری تا بسته شدن دفتر كووید-19 گفتوگوی كوتاهی با دكتر فریبا شیروانی، فوقتخصص عفونی اطفال و عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی ترتیب دادیم تا از صحت و سقم برخی اخبار و اطلاعات جدید منتشر شده درباره كرونا باخبر شویم.
«ابتلا به بیماری كووید-19 بدون علامت، آن هم با خطر آسیب جدی ریوی و حتی مرگ!» آیا چنین اتفاقی از نقطه نظر علمی و تخصصی اصولا ممكن است؟
شدت ابتلا به بیماری كرونا متغیر است و ممكن است فردی مبتلا شود، اما علائم تنفسی شدیدی نداشته باشد. اما چنین فردی اگر سیتیاسكن ریه شود، شواهدی مبنی بر بیماری كرونا بهصورت نما یا كدورت گراند گلاس (شیشه مات) در تصاویر سیتی بافت ریهاش دیده میشود؛ ولی ممكن است چنین بیماری تب نداشته و صرفا مختصری سرفه و علائم تنفسی داشته باشد و درصد اشباع اكسیژن او هم طبیعی باشد.
در این افراد اختلال مختصر عملكرد ریه ممكن است تا یك ماه ادامه یابد، ولی در صورت آسیب جدی ریه، بیمار علامتدار میشود. البته علائم در مراحل اولیه ممكن است شدید نباشد، ولی با پیشرفت بیماری شدید شده و بیمار نمیتواند بدون علامت باشد.
پس چرا از ابتدای شیوع كرونا گفته میشد كه كودكان مبتلا احتمالا بدون علامت هستند و فقط میتوانند ناقل بیماری باشند؟
بله. براساس یافتههای كنونی گفته میشود كودكان دچار علائم خفیف بیماری میشوند، اما ممكن است بتوانند در افزایش احتمال انتقال بیماری موثر باشند.
با وجود یافته جدید سازمان بهداشت جهانی، مبنی بر كم بودن خطر انتقال بیماری از افراد بدونعلامت، امكان انتقال كرونا از این دسته بیماران (كودك یا بزرگسال) وجود دارد؟
در جدیدترین مطالعاتی كه روی كادر درمان در مراكز مختلف بهصورت غربالگری انجام شده، دیده شده است كه مواردی از افراد بدون علامت از نظر ابتلا به كووید-19 مثبت بودهاند. با این حال این یافته نمیتواند به تنهایی تفسیر شود. چنان كه سازمان بهداشت جهانی اعلام كرده است احتمال انتقال از افراد بدون علامت كم است. به هر حال این افراد باید پیگیری شوند كه آیا در طول زمان علامتدار میشوند و اینكه اگر آنتیبادی بالایی داشته باشند، احتمال انتقالشان كم میشود.
آیا ممكن است با گذشت دو هفته از درمان كرونا، باز هم شخص مبتلا قابلیت بیماریزایی داشته باشد؟
مواردی از تست مثبت در افرادی كه بهبودی یافتهاند حتی تا 55 روز بعد از شروع بیماری دیده شده است، ولی اینكه این افراد تا چه حد بیماریزا هستند مورد سوال است. هرچه بیماری شدیدتر و طولانیتر باشد احتمال بیماریزایی بعد از آن بیشتر است، اما احتمال بیماریزایی با گذشت زمان كمتر میشود. توجه داشته باشید مثبت شدن تست كرونا به دلیل وجود ذرات آر.ان.ای ویروس در بینی افراد است كه ممكن است ارتباط مستقیمی با بیماریزایی نداشته باشد.
در برخی افراد حتی پس از بهبودی كرونا، آسیبهای ریوی ماندگار ایجاد شده است. آیا بهبودی كامل در این دسته از بیماران رخ میدهد؟
چون در بسیاری از موارد بعد از بهبودی، رادیوگرافی و سیتیاسكن مجدد ریه انجام نمیشود، نمیتوان دقیقا تخمین زد چه درصدی از این بیماران دچار عارضه و مشكل ریوی درازمدت میشوند. ولی در موارد شدید بیماری، درگیری ریه، فیبروز و درگیری بافت بینابینی ریه ممكن است تا مدتی به طول انجامد و تا دو سال هم در موارد شدید دیده شود. ولی این وضعیت باعث ناتوانی بیمار نمیشود. مگر مشكل اولیه شدید قلبی و ریوی یا مشكل نقص ایمنی داشته باشد.
اینكه گفته میشود افراد مبتلا تا موج بعدی شیوع ویروس (معمولا در پاییز و زمستان هر سال) از ابتلای مجدد به كرونا مصون هستند از نظر علمی تایید شده است؟
چون از مدت عالمگیری ویروس چند ماه گذشته است نمیتوان فعلا در مورد ایمنی طولانیمدت اظهارنظر كرد. ولی بهطور كلی افراد مختلف، پاسخ آنتیبادی متفاوتی را در مقابل ویروس نشان میدهند كه در بعضی افراد پاسخ شدیدتر است. در مورد ابتلای مجدد در سال آینده نمیتوان دقیقا نظر داد. ولی كرونا ویروسهای در گردش كه سرماخوردگی ایجاد میكنند مصونیت طولانی ندارند و در سال بعد دوباره افراد را مبتلا میكنند. اما شواهد كنونی مؤید آن است كه مبتلایان به كووید-19، حتی افرادی كه بیماری را بهطور خفیف گرفتهاند در مقابل بیماری مصون میشوند.